تیپ‌بندی و نیمرخ طولی رویش‌های جنگلی دامنه‌های جنوبی البرز مرکزی

نشریه جنگل و فرآورده‌های چوب (مجله منابع طبیعی ایران)، دوره 63، شماره 1، بهار1389

تیپ‌بندی و نیمرخ طولی رویش‌های جنگلی دامنه‌های جنوبی البرزمرکزی

(بررسی  موردی حوزه آبخیز سد لتیان)

 

 هومن روانبخش           دانشجویدکترایجنگلداریدانشکدهمنابعطبیعی،دانشگاهتهران

 محمدرضا مروی مهاجر   استادگروهجنگلداریدانشکدهمنابعطبیعی،دانشگاهتهران

 قوام الدین زاهدی         دانشیارگروهجنگلداریدانشکدهمنابعطبیعی،دانشگاهتهران

انوشیروان شیروانی       استادیارگروهجنگلداریدانشکدهمنابعطبیعی،دانشگاهتهران

 

 

 

چکیده

جامعه‌های  درختی و درختچه‌ای در شیب‌های جنوبی رشته کوه البرز به صورت توده‌ها و گروه‌هایی طبیعی ظاهر می‌شوند. این رویش‌ها که از جنگل‌های نیمه خشک کوهستان‌های ناحیه رویشی ایران و تورانی هستند، تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ در حالی که از ارزش محیط زیستی و جنگل‌شناسی بالایی برخوردارند. برای بررسی  ‌این جنگل‌ها یک حوزه آبخیز که از لحاظ پوشش درختی و درختچه‌ای غنی بوده و گسترش ارتفاعی مناسبی برای  بررسی تغییرات پوشش گیاهی دارد، گزینش شد. توده‌ها و گروه‌های جنگلی در محدوده ‌این حوزه شناسایی و به عنوان واحدهای کاری تعیین شدند. برای جمع آوری داده‌های مورد نیاز ار روش آماربرداری ترانسکت نواری در هر یک از واحدها بهره‌گیری شد. بر این پایه اجتماع های  جنگلی موجود تیپ بندی شده و پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، نیمرخ طولی پراکنش تیپ‌های درختی و درختچه‌ای تهیه و تشریح شد. در مجموع 15 تیپ جنگلی در سطح حوزه آبخیز سد لتیان جداسازی  شد که در 8 تیپ اصلی طبقه‌بندی شدند. توده‌های درختی و درختچه‌ای موجود در محدوده 1700 تا 2850 متر از سطح دریا گسترش دارند. از لحاظ پراکنش ارتفاعی، تیپ‌های بادام کوهی، بنه و سماق به طور عمده در ارتفاعات پایین تر حوزه (کمتر از 2300 متر)، تیپ شیرخشت در ارتفاعات میانی حوزه و تیپ‌های نارون، سیب وحشی، زرشک در ارتفاعات بالاتر (بیش از 2300 متر) ظاهر می‌شوند. در این میان تیپ ارس پراکنش گسترده ای  از ارتفاع 1900 تا 2850 متر دارد. نیمرخ طولی بدین ترتیب ترسیم شد: درختزارهای بادام – بنه در محدوده ارتفاعی 1700 تا 2000-1900 متر از سطح دریا، جنگل‌های ارس به همراه شیرخشت و راناس در دامنه ارتفاعی 2000 تا 2600-2500 متر از سطح دریا و جنگل‌های ارس به همراه زرشک و نسترن از 2600-2500 متر تا ارتفاع 2850 متر از سطح دریا.

 

واژه‌های کلیدی: پوشش گیاهی، ارس، البرز مرکزی جنوبی، ایران و تورانی، سد لتیان

 

دریافت مقاله

 

 

Journal of Forest and Wood Products (JFWP), Iranian Journal of Natural Resources, Vol. 64, No. 1, 2010.

 

Forest Typology in Relation to Altitude Gradient on Southern Slopes of CentralAlborzMountains

(Latian Dam Watershed)

 

H. Ravanbakhsh*1, M. R. Marvi Mohajer2, Gh. Zahedi3 and A. Shirvani4

1Ph.D. Student, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

h.ravanbakhsh[at]gmail.com

2Professor, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

3Associate Professor, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

4Assistant Professor, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran

 

Abstract

Tree and shrub communities comprise some stands and groups on southern slopes of AlborzMountains. These sites are mountainous forests of Iran-o-Turanian region. They have not been studied in an appropriate way while considered just generally until now. In this research, we selected a proper watershed which is rich in forest coverage and has an expanded elevation range to consider the forest profile along the gradient of elevation above sea level. “Strip transect” method was used to study the species, vegetation types and variations. As a result, we separated 15 vegetation types throughout the “Latian Dam” watershed, which were classified later in 8 major types including: Juniperus excelsa (syn. J.polycarpos), Pistacia atlantica, Cotoneaster kotschyi, Ulmus sp., Amygdalus lycioides, Malus orientalis, Rhus coriaria, Berberis spp. and riparian forests. The current stands disperse from 1700 m a.s.l. to 2850 m a.s.l. Amygdalus lycioides, Rhus coriaria and Pistacia atlantica types exist on low slopes of the watershed (lower than 2300 m). Cotoneaster type grows up on middle slopes while Malus orientalis, Ulmus sp., Berberis spp. types appear on high slops (higher than 2300 m). In addition, Juniperus polycarpos typeincludes an expanded dispersal from 1900 to 2850 m a.s.l. Also, we analyzed and perceived forest communities of southern slopes of Alborz in the considered area, in this manner:

- Mixed Pistacia, Amygdalus vegetation:  1700-1900/2000 m a.s.l.

- Juniperus excelsa mixed with Cotoneaster kotschyi, Cotoneaster nummularioides & Cerasus microcarpa :  2000-2500/2600 m a.s.l.

- Juniperus excelsa mixed with Berberis spp. and Rosaspp.:   2500-2850 m a.s.l.

/ 0 نظر / 7 بازدید