معدن کاران از فنسهای حفاظتی ذخیرگاه جنگلی ارس عبورکردند

روند نگران کننده اکتشاف و بهره برداری معادن در محدوده جنگلهای طبیعی شرق استان تهران

 

-----------------------------------------------------------

طی بازدید در هفته دوم شهریورماه جاری مشاهده شد ماشینهای سنگین با شکستن و عبور از فنسهای حفاظتی ذخیره گاه جنگلی ارس امین آباد فیروزکوه وارد محدوده آن شده و ضمن خاکبرداری و خاکریزی و احداث حدود 100 متر جاده اقدام به حفاری و عملیات اکتشافی معدن کرده اند.

------------------------------------------------------------

 

 

عرصه های جنگلی کهن البرز جنوبی با پوشش گیاهی منحصربفرد و تنوع زیستی قابل توجه هنوز هم در مناطق کوهستانی شرق استان تهران در محدوده شهرستانهای دماوند و فیروزکوه به چشم می خورند. اگرچه این رویشهای جنگلی خاص با گذر سالیان متحمل تخریب و کاهش سطح شده اند اما هنوز هم ذخیره ارزشمندی برای نسل ما و احتمالا نسلهای آینده پابرجا مانده است. این پوشش گیاهی که شاخص جنگلهای نیمه خشک ناحیه فیتوژئوگرافیک ایران و تورانی است مشتمل بر بیش از 60 گونه درختی و درختچه ای و بیش از 1000 گونه گیاهی مختلف است. تنوع گیاهی در مناطق کوهستانی شرق استان تهران به حدی است که به جرات می توان گفت نزدیک به یک هشتم کل گونه های گیاهی سرزمین ایران را می توان در این منطقه پیدا کرد و این را گیاهشناسانی که در این منطقه به مطالعه و تحقیق پرداخته اند و فلورها و کتب نگارش شده تایید می کنند. علاوه بر تنوع گیاهی، حیات وحش به جا مانده در این مناطق نیز چهره ای از زنجیره پیوسته حیات دارد. از پلنگ و گرگ و گراز تا قوچ و میش و کل و بز و خرگوش و روباه در کنار تنوع بالایی از پرندگان و خزندگانی همچون انواع مار و لاک پشت در این اکوسیستم پویا به چشم می خورند.

 

این نواحی جنگلی از گذشته مورد توجه دستگاههای مدیریتی بوده به نحوی که بخشی از این جنگلها در اوایل دهه 80 به عنوان ذخیره گاه شناخته و ثبت شد و با تهیه طرح اولیه ذخیره گاه جنگلی ارس امین آباد فیروزکوه، بخشی از این جنگلها فنس کشی شده و مورد حفاظت فیزیکی قرار گرفت. در سالهای اخیر نیز توجه دستگاههای مسئول و پژوهشگران بیش از پیش به این اکوسیستم ناشناخته جلب شده و ضمن ثبت ذخیره گاههای جنگلی و تهیه طرح حفاظتی توسط ادارات منابع طبیعی، چندین پایان نامه و پژوهش دانشگاهی نیز در این جنگلها انجام شده و یا در دست انجام است.

اما متاسفانه علی رغم جریان رو به رشد مدیریت حفاظتی و پژوهشی که آینده روشنی را برای این جنگلها ترسیم می کند، جریانی موازی در جهت نابودی و ریشه کنی این اکوسیستم ارزشمند کوهستانی در حرکت است. برداشت معادن که چند سال پیش یا معدن تراورتن دماوند آغاز شد و چندین هکتار از درختچه زارهای بادام کوهی منطقه را نابود کرد، هم اکنون با اقدام به اکتشاف معادن دیگر (از جمله سنگ قرمز و سنگ لاشه) در محدوده هسته مرکزی جنگلهای ارس و بنه در حال گسترش است و به عنوان یک تهدید جدی مطرح شده است.

 

در شرق استان تهران بر دامنه های مشرف به رودخانه دلیچای (حدفاصل دماوند و فیروزکوه) در مسیر روستای هویر رویشهای جنگلی بسیار قدیمی و کهنسال بنه (پسته وحشی) به چشم می خورد. اخیرا با فعالیت معدن سنگ قرمز دلیچایی بخشی متجاوز از 10 هکتار از  این رویشگاه بنه کاملا تخریب شده است (تصاویر 1 و 2) و نشانه گذاریهای موجود حکایت از روند گسترش قابل توجه فعالیت این معدن دارد. تعداد درختان بنه قلع و قمع شده بیش از یکصد اصله برآورد شده و تعداد درختچه های نابود شده از گونه های بادام کوهی، تنگرس، زرشک و ... و نیز درخت داغداغان نیز چشمگیربوده است. ضمن اینکه صدمه جبران ناپذیری به اکوسیستم حساس کوهستانی منطقه وارد شده و فرسایش خاک ایجاد شده، قابل توجه است. با عنایت به ‌"قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخائر جنگلی کشور" * چهار گونه ذخیره گاهی بنه (پسته وحشی)، بادام وحشی، ارس و گون در منطقه مورد بحث حضور گسترده ای داشته و با توجه به اینکه این فعالیت معدنی بدون مجوز نهاد مدیریت منابع طبیعی کشور انجام شده، فعالیت مغایر قانون معدن سنگ قرمز منطقه محرز است. بنابر گزارشهای دریافتی در حال حاضر فعالیت معدن مذکور با دخالت اداره کل منابع طبیعی استان تهران متوقف شده است.

 

 

-

 

اما متاسفانه علی رغم در جریان بودن این پرونده، فعالیت معدن دیگری در نزدیکی آن، در ارتفاعات روستای کهنک و در محدوده رویشگاه ارس منطقه در خرداد ماه امسال (1389) آغاز شد. به گفته مسئولین منابع طبیعی این معدن نیز فاقد مجوز این نهاد بوده و اقدامات برای توقف فعالیت این معدن نیز انجام شده است.

 

اما با تاسف باید گفت روند تخریبی در محدوده اکوسیستمهای جنگلی طبیعی شرق استان تهران به همین جا ختم نشده و در روزهای اخیر به مرحله بحرانی رسید. طی بازدید در هفته دوم شهریورماه جاری مشاهده شد ماشینهای سنگین با شکستن و عبور از فنسهای حفاظتی ذخیره گاه جنگلی ارس امین آباد فیروزکوه وارد محدوده آن شده و ضمن خاکبرداری و خاکریزی و احداث حدود 100 متر جاده اقدام به حفاری و عملیات اکتشافی معدن کرده اند (تصاویر 3 و 4). در صورت اجرایی شدن عملیات بهره برداری معدن در این منطقه تعداد زیادی درختان چندهزار ساله ارس و بخشهای وسیعی از اکوسیستم جنگلی انبوه و حفاظت شده و مراتع کوهستانی غنی منطقه نابود خواهند شد. این فعالیتهای معدنی  علاوه بر تخریب اکوسیستم، فرسایش گسترده خاک و ایجاد زخمهای عمیق و تخریب چشم اندازهای زیبای منطقه را هم در پی  خواهند داشت. همچنان که اقدام اکتشافی کنونی نیز باعث تخریب پوشش گیاهی و خاک و نیز زخم غیرقابل جبرانی به پهنه ذخیره گاه ارس امین آباد فبروزکوه شده است.  

 

 

-

-

بنا به گفته مسئولان منابع طبیعی شهرستان فیروزکوه پیگیری برای شناسایی عامل تخریب و پیگرد قانونی خاطی در دست انجام است. در این مقطع زمانی نظارت مستمر بر عرصه های جنگلی و ذخیره گاهها از سوی نهاد منابع طبیعی و برخورد قاطع و بازدارنده با متجاوزین به منابع ملی، برای حفظ و نگهداری عرصه های مذکور بیش از پیش ضرورت دارد اما به نظر می رسد حل و فصل اساسی این قضایا به یک همکاری فرابخشی میان وزارت صنایع و معادن با نهاد متولی منابع طبیعی کشور نیاز دارد. جنگلهای طبیعی شرق استان تهران که در مجموع جنگلهای ارس و بنه و بادام با همراهی گونه هایی از جمله شیرخشت، راناس (آلبالوی وحشی)، ولیک (زالزالک وحشی)، زرشک، پلاخور (درختی از خانواده پیچ امین الدوله)، گلابی وحشی، نسترن، تنگرس، تا (داغداغان)، چنار، سنجد، بید، صنوبر و سیب وحشی هستند، میراث چندصدهزار ساله طبیعت البرز جنوبی اند که هم اکنون حفاظت و پاسداشت این نعمت الهی، این امانت گرانبها و این ذخیره ژنتیکی غنی به نسل ما سپرده شده، تا چگونه از این امانت نگهداری کنیم.

 

 

__________________________________________________________

* قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخائر جنگلی کشور

مصوب 5/7/1371 مجلس شورای اسلامی

 

" ماده 1- از تاریخ تصویب این قانون گونه های درختانی از قبیل شمشاد، زربین، سرخدار، سرو خمره ای، سفیدپلت، حرا و چندل، ارس، فندق، زیتون طبیعی، بنه (پسته وحشی)، گون، ششم، گردو (جنگلی) و بادام وحشی(بادامک) در سراسر کشور جزء ذخائر جنگلی محسوب و قطع آنها ممنوع می باشد. "

 

در ادامه این قانون وزارت جهاد سازندگی (وزارت جهاد کشاورزی فعلی) موظف به شناسایی و حفاظت مناطق استقرار این گونه ها شده و قطع آنها تنها بر اساس طرح مصوب در موارد خاص و بنابرضرورت و مسائل فنی و توسعه گونه های دیگر به تایید وزارت مجاز شمرده شده است.

 

/ 2 نظر / 54 بازدید
foroshgah

salam che weblog khobi hata mitonam begam aliye. be foroshgah ma ham sar be zani khoshal misham . montazere nazaretam dar mored foroshgah. age mayel be tabadol link hasti mano ba name foroshgah sanaye dasti be farsi link kon bad khabar bede ta linket konam. movafag bashi. www.marand2010.blogfa.com

کامران

سلام من در وبلاگم یه نظرسنجی در مورد بهره برداری از جنگل گذاشتم خوشحال میشم شما هم نظر بدین. http://indeliblememoir.blogfa.com/