شناسایی و معرفی توده های جنگلی طبیعی استان تهران

مجله محيط شناسي تابستان 1387; 34(46):19-32

شناسايي و معرفي توده هاي جنگلي طبيعي استان تهران

 

هومن روانبخش و وحید اعتماد

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

 

 

 

چکیده

با گسترش شهرها و مراكز سكونتي، بسياري از اجتماعات گياهي محو و نابود مي شوند. نمونه بارز اين موضوع در ارتفاعات استان تهران مشهود است. در حالي كه مساحتي كمتر از 5 درصد سطح حوزه هاي كوهستاني شمالي استان تهران را توده هاي درختي و درختچه اي تشكيل مي دهد، همين سطح ناچيز نيز با خطر جدي تجاوز و تخريب روبه روست. به نظر مي رسد گسترش شبكه جاده هاي ارتباطي در البرز، افزايش تقاضاي زمين در مناطق ييلاقي و افزايش بي رويه ارزش زمين، ناشناخته ماندن توده هاي جنگلي و ضعف مديريت منابع طبيعي طي سالها، از جمله عوامل گسترش ساخت و ساز در عرصه هاي ملي كوهستاني باشد. بدين ترتيب، شناسايي و معرفي توده هاي جنگلي به عنوان اولين گام در حفاظت و مديريت مد نظر قرار گرفت. جنگل هاي طبيعي استان تهران كه بيشتر مربوط به كوهستان هاي البرز جنوبي اند، در ناحيه رويشي ايران و توراني قرار گرفته و دربردارنده پوشش گياهي خاص اين ناحيه هستند. درختان و درختچه هاي فلور كوهستاني ايران وتوراني به طور عمده به صورت پراكنده رويش داشته و در برخي مناطق به طور متراكم تر تشكيل توده هاي جنگلي، يا بيشه هايي را مي دهند (الگوي پراكنش خوشه اي). اين توده ها نقاط برجسته ناحيه رويشي ايران و توراني بوده و زيستگاه جانوران و پرندگان متعددي نيز هستند. در واقع بايد از اين توده ها به  منزله اكوسيستم هاي ويژه و ارزشمند ياد كرد. در اين تحقيق سعي شده است تا اين گونه اكوسيستم ها در محدوده استان تهران، شناسايي و معرفي شوند. بااين هدف بيش از 70 توده، شناسايي و معرفي شد. تيپ جنگلي استان به سه تيپ سوزني برگ، پهن برگ درختي و پهن برگ درختچه اي تقسيم شد و جمع بندي داده ها بر اين اساس صورت گرفت: در گروه اول، ارس (Juniperus polycarpos )، در گروه دوم، بنه (Pistacia mutica) و در گروه سوم، شير خشت (Cotoneaster spp.) و بادام كوهي (Amygdalus lycioides)  گونه درختي و يا درختچه اي غالب هستند. همچنين رويشگاه هايي با غلبه نارون، سيب وحشي (سيب ترش)، بيد، صنوبر، توس، بادامك، سماق، زرشك و نسترن وجود دارند. مساحت عموم توده هاي موجود از حدود نيم تا 400 هكتار متغير است.در اين تحقيق فلور درختچه اي و درختي استان نيز ارايه شدهكه شامل بيش از يكصد و ده گونه است. خانواده گل سرخيان با بيش از 40 گونه، 37 درصد فلور درختي و درختچه اي استان را تشكيل مي دهد. در مجموع، ارس، بادام كوهي، زرشك، نسترن، بنه، شيرخشت، ارجنك (تنگرس)، راناس، بادامك، تا، پلاخور، سماق و بيد از عناصر اصلي درختي و درختچه اي بومي استان تهران به شمار مي آيند. عمده عناصر درختي و درختچه اي استان مربوط به ناحيه رويشي ايران وتوراني بوده و فقط در وسعت 340 هكتار در شمال شرق استان، عناصر رويشي هيركاني مشاهده مي شود.

کلید واژه: استان تهران، توده های درختی و درختچه ای طبیعی (توده های جنگلی طبیعی)، ناحیه رویشی ایران و تورانی

 

دریافت مقاله

 

 

 

 

 

 

JOURNAL OF ENVIRONMENTAL STUDIES SEPTEMBER 2008; 34(46):19-32

 

RECOGNITION AND INTRODUCTION OF NATURAL FOREST STANDS OF TEHRANPROVINCE

 

RAVANBAKHSH H.*,ETEMAD V.

FACULTY OF NATURAL RESOURCES, UNIVERSITY OF TEHRAN, I.R. IRAN

h.ravanbakhsh[at]gmail.com

 

 

Abstract

Natural forests of Tehran province belong to Irano-Turanian vegetation zone. Trees and shrubs of mountain flora of Irano-Turanian zone generally grow in a scattered manner, but in some places, they grow thickly and organize some forest stands or bush woods (Clumped pattern). These stands are special parts of Irano-Turanian zone and they are The habitat of numerous animals and birds. In fact, we should know these stands as special and valuable ecosystems. In this research, we tried to recognize and introduce these ecosystems in Tehran province. So we recognized and introduced more than 70 stands. Forests of Tehran province were divided into 3 types: 1. Conifer stands 2. Tree hardwood stands 3. Shrub hardwood stands; and data were analyzed on the base of this division. In the first group: “Junipers polVycarpos", in the second group "Pistachios mutica" and in the third group "Cotoneaster spp." and "Amygdales licorices" are dominant tree or shrub species. Also, there are some sites with other dominant species: Ulmus sp., Malus orientalis, Salix spp., Populus nigra, Betula pendula, Amygdalus scoparia, Rhus coriaria, Berber is spp. and Rosa canina. The area is variable between 0.5 and 400 ha. Also, in this study, we presented the tree and shrub flora of Tehran province that includes more than 110 species; 37% of the species belong to “Rosaceae" family. As a result, Juniperus polycarpos, Amygdalus lycioides, Berberis spp., Rosa spp., Pistacia mutica, Cotoneaster spp., Rhamnus pallassii , Cerasus microcarpa, Amygdales scoparia, Celtis caucasica ,Rhus coriaria and Salix spp. are the main native tree or shrub species of Tehran province. Most species of Tehran province belong to Irano-Turanian biogeographic zone but just in 340 ha, in the north-eastern of the province, we can see hyrcanian zone species such as Juniperus communis and Quercus macranthera. 

Keyword: IRANO TURANIAN VEGETATION ZONE, NATURAL TREE AND SHRUB STANDS (NATURAL FOREST STANDS), TEHRANPROVINCE


 

/ 0 نظر / 19 بازدید